به گزارش ترنم شمال؛ زعفرانکاری در شرق مازندران آرامآرام از یک تجربه محدود و آزمایشی به ظرفیتی تازه در بخش کشاورزی تبدیل میشود؛ ظرفیتی که از مزارع کوچک روستایی آغاز شده، به کشتهای چند هکتاری رسیده و در کنار درآمدزایی برای کشاورزان، زمینه اشتغال زنان روستایی را نیز فراهم کرده است.
با این حال، پشت گلهای بنفش زعفران و امید کشاورزان به برداشت محصولی ارزشمند، مشکلاتی قرار دارد که اگر برای آنها چارهاندیشی نشود، میتواند سرعت توسعه این کشت را کاهش دهد. کمبود سرمایه برای آمادهسازی و حصارکشی زمین، نیاز به تسهیلات ارزانقیمت، دشواری بازاریابی و نبود اطمینان از فروش محصول، از جمله دغدغههایی است که زعفرانکاران شرق مازندران مطرح میکنند.
در روستای اوردار گلوگاه، زعفران دیگر محصولی ناشناخته نیست. در سالهای اخیر، شماری از کشاورزان با تکیه بر تجربه شخصی و آزمودن شیوههای جدید کشت، به سراغ این محصول رفتهاند؛ محصولی که به دلیل ارزش اقتصادی و نیازهای اقلیمی خاص، میتواند در کنار کشتهای رایج منطقه جایگاهی برای خود پیدا کند. حالا در فصل برداشت، گلهای بنفش زعفران در مزارع این روستا جلوهای متفاوت به زمینهای کشاورزی دادهاند و در کنار آن، گروهی از زنان روستا نیز در مرحله پاککردن گلها مشغول کار هستند.
از سه هزار متر آزمایشی تا پنج هکتار کشت
حمید دماوندی، زعفرانکار روستای اوردار گلوگاه، از جمله کشاورزانی است که توسعه این کشت را از سطحی محدود آغاز کرده است.
او در سال ۱۳۹۷ فعالیت خود را با سه هزار مترمربع زمین و بهصورت پایلوت شروع کرد؛ تجربهای که بهتدریج گسترش یافت و اکنون سطح زیرکشت او به پنجودو دهم هکتار رسیده است.

مسیر فعالیت این کشاورز نشان میدهد که زعفرانکاری در منطقه، دستکم برای برخی تولیدکنندگان، از مرحله آزمون و تجربه عبور کرده و به فعالیتی جدیتر تبدیل شده است. افزایش سطح زیرکشت البته به معنای پایان مشکلات نیست؛ زیرا توسعه زمین، تأمین نهادهها، مدیریت مزرعه و فراهمکردن امکانات لازم برای برداشت و فرآوری، هزینههایی را به کشاورز تحمیل میکند.
دماوندی درباره وضعیت برداشت امسال و پیشبینی میزان تولید میگوید: برداشت زعفران از ابتدای آبان آغاز شده و تاکنون شرایط مطلوب بوده است. پیشبینی من این است که امسال از هر هکتار بین ۶ تا ۸ کیلوگرم زعفران برداشت شود.
این میزان برداشت، پیشبینی این زعفرانکار برای سال جاری است و عملکرد نهایی به شرایط مزرعه و روند برداشت بستگی دارد. با این حال، تجربه او و افزایش سطح فعالیتش نشان میدهد که زعفران در بخشی از اراضی گلوگاه توانسته توجه کشاورزان را جلب کند.
از چیدن گل تا پاککردن؛ اشتغالی که در خانههای روستا جریان دارد
کار زعفرانکاری با چیدن گلها به پایان نمیرسد. پس از برداشت، مرحله حساس جداسازی کلالههای قرمز از گل آغاز میشود؛ کاری که باید با دقت و در زمان مناسب انجام شود تا کیفیت محصول حفظ شود. همین مرحله، فرصتی برای مشارکت زنان روستا و ایجاد درآمد از محل فرآوری اولیه محصول فراهم کرده است.
یکی از بانوان زعفرانکار درباره روند برداشت و پاککردن گلها توضیح میدهد: اگر صبح بارندگی نباشد و شبنم روی گلها ننشسته باشد، برداشت را از ساعت هفت صبح آغاز میکنیم. گلهای چیدهشده را در اختیار بانوانی قرار میدهیم که کار پاککردن را انجام میدهند.

حسینی افزود: تا غروب روز بعد فرصت داریم گلها را پاکسازی و تحویل دهیم چون اگر گل بیشتر از این زمان بماند، احتمال خرابی آن وجود دارد. پس از پاککردن نیز زعفران برای خشککردن آماده میشود.
این بانوی زعفرانکار از ایجاد اشتغال مستقیم برای نزدیک به ۲۰ نفر در این بخش خبر میدهد. مشارکت زنان در پاککردن گلها از یک سو به کشاورزان کمک میکند محصول را در زمان مناسب آماده کنند و از سوی دیگر، امکان کسب درآمد را برای افرادی فراهم میآورد که شاید دسترسی محدودی به فرصتهای شغلی بیرون از روستا داشته باشند.
در واقع، زعفرانکاری میتواند بخشی از زنجیره اشتغال روستایی را فعال کند؛ زنجیرهای که از آمادهسازی زمین و کاشت آغاز میشود و تا برداشت، پاککردن، خشککردن و عرضه محصول ادامه پیدا میکند.
زمین آماده توسعه است، اما سرمایه در دسترس نیست
در کنار کشاورزانی که توانستهاند سطح زیرکشت خود را افزایش دهند، برخی دیگر با وجود داشتن زمین و انگیزه کافی، برای گسترش فعالیت با مانع مالی روبهرو هستند.
محمدی یکی از بانوان زعفرانکار منطقه چهار هزار مترمربع زمین در اختیار دارد و علاقهمند است کشت زعفران را توسعه دهد، اما هزینههای اولیه و بهویژه تأمین زیرساخت، امکان پیشروی را از او گرفته است.
او با اشاره به نیاز خود برای فنسکشی زمین میگوید: چهار هزار مترمربع زمین دارم و میخواهم کشت زعفران را گسترش بدهم، اما توان مالی لازم برای فنسکشی و تأمین هزینههای اولیه را ندارم. اگر برای این کار حمایت یا تسهیلاتی در اختیارم قرار بگیرد، میتوانم سطح فعالیت خود را افزایش دهم.
برای کشاورزانی که در مقیاس محدود فعالیت میکنند، حتی هزینههایی مانند حصارکشی یا آمادهسازی زمین نیز میتواند تعیینکننده باشد. به همین دلیل، تسهیلاتی که متناسب با نیاز واقعی تولیدکنندگان خرد طراحی شود، میتواند به گسترش کشت و جلوگیری از محدودماندن آن به چند مزرعه بزرگ کمک کند.

ارسال دیدگاه